ΑΛΙΜΟΝΟ ΣΕ ΟΠΟΙΟΝ ΖΕΙ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΚΑΙ ΘΥΜΑΤΑΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.

Τετάρτη, 20 Μαΐου 2009

O Όμηρος ήταν ..γυναίκα;;;


Ο ιστορικός και λογοτέχνης 61 ετών Βρεταννός Andrew Dalby, απόφοιτος του Cambridge και συγγραφέας λίγα χρόνια πριν του «Rediscovering Homer» έδωσε μία ακόμη διάλεξη αυτόν τον μήνα στο Λονδίνο όπου μεταξύ άλλων συνεχίζει να αμφισβητεί την .. ανδρική φύση του Ομήρου καλώντας την πανεπιστημιακή κοινότητα σε διεπιστημονικό διάλογο.

Ο εν λόγω ιστορικός είχε προκαλέσει την διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα το σωτήριο έτος 2006 όταν και είχε ισχυρισθεί πως ο μεγαλύτερος των βάρδων του Δυτικού Κόσμου είναι πάρα πολύ πιθανό να ήταν στην πραγματικότητα μέλος του ασθενούς φύλου.
Κατ`αυτόν στοιχεία μίας τέτοιας υποθέσεως είναι το γεγονός πως ουδείς πρώιμος αρχαίος συγγραφέας αναφέρει όχι μόνον το όνομα του ραψωδού αλλά ούτε καν το φύλο του. Δεδομένου ότι κατά την σύγχρονη αρχαιολογία τα έπη εγράφησαν περί το 650 πΧ και οι πρώτες ιστορικές αναφορές μας έρχονται από το 500πΧ και εντεύθεν, μας μένουν 150 ολόκληρα χρόνια πλήρους σκότους περί τον πλάστη τους. Οι τελείως αόριστες αναφορές του Ηροδότου δεν ευνοούν μία σίγουρη κρίση, πόσο μάλλον η εδραία πεποίθηση των αρχαίων πως τα έπη ήσαν αποτέλεσμα της θείας εμπνεύσεως των Μουσών στους ανθρώπους.

Πάντως η πληθώρα των τόσο αποφασιστικών γυναικείων ηρωίδων όπως η Αθηνά, Η Κίρκη, η Ναυσικά, η Πηνελόπη, η Ελένη με υπέρμετρη για τα όσα γνωρίζομε για την εποχή αυτοβουλία ακόμη και πολιτική παρέμβαση μας προιδεάζει για μία τέτοια οπτική.
Εκτός αυτού η ίδια η συναισθηματική και ψυχολογική προσέγγιση και αποτίμηση των ηρώων ακόμη και όσον αφορά τις πλέον βίαιες σκηνές των δύο επών συντείνουν κατά τον συγγραφέα στην υπόθεση εργασίας πως όντως μία τέτοια γραφή ανήκει σε γυναικεία χείρα.

Ούτως ή άλλως η ίδια η θολή ανάμνηση των τρόπων που το έπος αυτό εξ αρχής αναπτύχθηκε και διαδόθηκε μαζί με την ως άνω σιωπή των συγχρόνων του Ομήρου, αποδεικνύει κατά τον Dalby την ύποπτη «ομερτά» των ανδροκρατικών κοινωνιών εκείνης της εποχής όσον αφορά την έμμετρη προέλευση αυτών των μύθων. Μην ξεχνούμε δε ότι περίπου την ίδια εποχή η Σαπφώ αλλά και άλλες ποιήτριες της εποχής έσπαγαν το ταμπού του «αποκλειστικά άρρενος ποιητή» των εποχών εκείνων.
Πέραν των σημειολογικών όμως κρίσεων αναφορικά με τα έπη αυτά καθαυτά ο Dalby προβαίνει και σε ενδιαφέρουσες κρίσεις σχετικά με τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα των μέσων του 7ου αιώνα πΧ. Καθώς λοιπόν εκείνην την εποχή, η γραφή ήταν μάλλον μία καινούργια ασχολία, ουδείς ακόμη είχε την ιστορική εμπειρία να υπολογίσει την -πολύ μετά θάνατον- διατήρηση των γεγραμμένων του. Οι ραψωδοί – πριμαντόνες την εποχής ήσαν συνηθισμένοι να γράφουν και να απαγγέλουν ενώπιον πολυπληθών ακροατηρίων, που βεβαίως δεν είχαν την υπομονή να ακούν πολλές χιλιάδες στίχων που μπορούσαν να διαρκέσουν ακόμη και 2 ολόκληρες ημέρες. Οι μόνες όμως που μπορούσαν ιδιωτικά πχ εντός μίας πλούσιας οικίας να απαγγείλουν κατά βούληση ακόμη και ημέρες ολόκληρες ήσαν αποκλειστικά και μόνον οι ελάχιστες έλλογες γυναίκες ραψωδοί. Αυτό το γεγονός φαίνεται ότι η κυριαρχούσα μέχρι και σήμερα ανθρωπολογική έρευνα του 19ου αιώνος το αγνόησε παντελώς, με αποτέλεσμα να εθεωρείτο αδιανόητη μέχρι πρότινος η διάδοση επών μέσω γυναικών εκείνη την εποχή. Μέγα λάθος.

Εκτός αυτού η διάδοση μέσω γραπτού λόγου τέτοιων επών ήταν τότε μία πολύ δύσκολη υπόθεση. Έπρεπε να σφαγούν πολλά αιγοπρόββατα ώστε επί των δερμάτων τους να καταγραφούν με το επίσης ακριβότατο κατεργασμένο μελάνι της εποχής οι χιλιάδες στίχοι των ομηρικών επών. Επίσης θα έπρεπε όχι μόνον ο χορηγός αλλά και ο / η δημιουργός να έχουν όχι μόνον προσδοκία κέρδους αλλά και απεριόριστο χρόνο, αγάπη, επιμονή και υπομονή ώστε να υπομείνουν την δοκιμασία της καταγραφής των στίχων σε δέρμα. Η υπομονή και η επιμονή ήταν τότε ένα γυναικείο στοιχείο εκ των πραγμάτων και εκ των συνθηκών …

Πάντως ο Dalby δεν είναι ο πρώτος λόγιος της Γηραιάς Αλβιώνος που προτάσσει την θεωρία πως ο Όμηρος ήταν κοπέλλα.. Το 1897, Samuel Butler συγκλόνισε την Βικτωριανή Αγγλία όταν ισχυρίσθηκε πως ο συγγραφέας της Οδύσσειας ήταν γυναίκα.

Ο Dalby από την άλλη δεν αμφισβητεί ότι τα 2 έπη ανήκουν στην δημιουργική φαντασία ενός ανθρώπου (άνδρα ή γυναίκας). Τόσα τα γλωσσολογικά στοιχεία, τόσο η άρρηκτη διαπλοκή των μύθων όσο και η απλή υπόθεση ότι τόσες χιλιάδες στίχοι δεν ήταν δυνατόν να είναι διασκορπισμένοι σε ..πολλά τομάρια αιγοπροβάτων και πολλούς δημιουργούς τον κάνει να υιοθετεί την υπόθεση του ενός ή μίας συγγραφέως. Από την άλλη δεν αποκλείει και την από κοινού εργασία πολλών ανθρώπων στο ίδιο όμως περιβάλλον.

Η υπόθεση αυτή όσο και αν έχει μεγάλα κενά πχ γιατί μία γυναίκα να μην ασχοληθεί εκτενώς με τα «αγαπημένα της θέματα» όπως πχ ο απελπισμένος έρωτας αλλά να καταγράφει 10 έτη μαχών λεπτομερειακά, μόλα ταύτα αποτελεί μία υπέροχη προοπτική περαιτέρω διερεύνησης των κοινωνικών συνθηκών του όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος μας, που η αραχνιασμένη πανεπιστημιακή κοινότητα θα ώφειλε να ερευνήσει. Λέμε τώρα…
Του Αντώνη Αιτωλού
http://www.kolonaki-press.com/o-omiros-itan-ginaika.html

Δεν υπάρχουν σχόλια: